ఆహార భద్రత నుంచి ప్రపంచ ఆహారంగానికి నాయకత్వం వరకు : ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ రంగంలో పిఎల్ఐ పథకం సృష్టించిన విప్లవం

-భారత ఆహార రంగం – ఒక కీలక మలుపు

అమరావతి, నేటి పత్రిక ప్రజావార్త :
భారతదేశం తన ఆర్థిక ప్రయాణంలో ప్రస్తుతం ఒక ముఖ్యమైన దశలో ఉంది. మనం ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థల్లో ఒకటిగా ఎదుగుతున్న తరుణంలో, మన వృద్ధిని కేవలం ‘ఎంత ఉత్పత్తి చేసాం’ అనే దానికంటే, దానికి ‘ఎంత విలువను జోడించాం’ అనే దానితోనే కొలవాలి.
ఈ మార్పు మన ఆహార ప్రాసెసింగ్ రంగంలో చాలా స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
అత్యధికంగా ఆహార ధాన్యాలు, పండ్లు, కూరగాయలు, పాలు మరియు సముద్ర ఉత్పత్తులను ఉత్పత్తి చేస్తున్న దేశాలలో భారత్ ఒకటి. దశాబ్దాలుగా మన వ్యవసాయం రంగం దేశ ఆహార భద్రతను నిర్ధారిస్తుంది. అయితే, ఇంకా వ్యవసాయ రంగంలోని అత్యధిక బాగా ఉత్పత్తిలు పరిమిత విలువ జోడింపు సాంప్రదాయం తోనే క్షేత్రస్థాయి నుంచి నేరుగా మార్కెట్లకు చేరుతుంది.
వాస్తవానికి, మన దేశంలోని వ్యవసాయ ఉత్పత్తిల్లో కేవలం 12-13 శాతం మాత్రమే ప్రాసెసింగ్ అవుతున్నాయి. అయితే, ఈ ఉత్పత్తి మరియు ప్రాసెసింగ్ లోని వ్యత్యాసం భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఒక అవకాశం గా కనిపిస్తుంది.
మన ముందున్న లక్ష్యం స్పష్టంగా ఉంది: మన దగ్గర ఉన్న అపారమైన వ్యవసాయ ఉత్పత్తులను, ప్రపంచవ్యాప్తంగా పోటీపడగలిగే నాణ్యమైన మరియు విలువైన ఆహార ఉత్పత్తులుగా మార్చడమే. ఇది మన ఆర్థిక వ్యవస్థకు కొత్త ఉత్తేజాన్నిస్తుంది.

పిఎల్ఐ పథకం వెనుక ఉన్న అసలు లక్ష్యం
ఈ భారీ అవకాశాన్ని గుర్తించిన భారత ప్రభుత్వం, మార్చి 2021లో ఆహార ప్రాసెసింగ్ పరిశ్రమ కోసం ‘ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్ స్కీమ్’ (పిఎల్ఐఎస్ఎఫ్పీఐ) ను ప్రారంభించింది. దీని కోసం ప్రభుత్వం ఏకంగా రూ.10,900 కోట్ల నిధులను కేటాయించింది.
ఆహార ప్రాసెసింగ్ పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో 2021–22 నుండి 2026–27 వరకు.. అంటే ఆరేళ్ల పాటు ఈ పథకం అమలులో ఉంటుంది.
ఈ పథకం వెనుక ఉన్న ఆలోచన చాలా సరళమైనది, కానీ ఎంతో శక్తివంతమైనది:
● ఆహార ప్రాసెసింగ్ సామర్థ్యాన్ని పెంచే కంపెనీలను ప్రోత్సహించడం.
● కొత్త ఆవిష్కరణలు మరియు గ్లోబల్ బ్రాండింగ్లో పెట్టుబడి పెట్టే సంస్థలకు రివార్డులు అందించడం.
అంతిమంగా, భారతదేశం నుండి ప్రపంచ స్థాయి ‘ఫుడ్ మ్యానుఫ్యాక్చరింగ్ ఛాంపియన్ల’ను తయారు చేయడమే ఈ పథకం ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. ఇందుకోసం అంతర్జాతీయ రిటైల్ చైన్స్లో షెల్ఫ్ స్పేస్ సంపాదించడం, స్టోర్ బ్రాండింగ్ మరియు అంతర్జాతీయ స్థాయిలో మార్కెటింగ్ క్యాంపెయిన్లు నిర్వహించే కంపెనీలకు ప్రభుత్వం ఆర్థికంగా చేయూతనిస్తోంది.

వ్యూహాత్మక రూపకల్పన: ఒక ఆధునిక ఆహార వ్యవస్థను నిర్మించడం
ఈ పిఎల్ఐఎస్ఎఫ్పీఐ పథకాన్ని ముఖ్యమైన మూడు మూల స్తంభాల ఆధారంగా చాలా జాగ్రత్తగా రూపొందించారు. అవేంటంటే:
1. అధిక సామర్థ్యం ఉన్న ఆహార విభాగాలను ప్రోత్సహించడం మొదటి అంశం ప్రధాన ఆహార వర్గాలలో ఉత్పత్తిని పెంచడంపై దృష్టి పెడుతుంది. ఉదాహరణకు:
● వండటానికి సిద్ధంగా ఉండే మరియు వెంటనే తినగలిగే ఆహార పదార్థాలు.
● ప్రాసెస్ చేసిన పండ్లు మరియు కూరగాయలు.
● సముద్ర ఉత్పత్తులు.
భారతదేశం తన దేశీయ వినియోగాన్ని మరియు ఎగుమతి సామర్థ్యాన్ని వేగంగా విస్తరించుకోవడానికి ఈ విభాగాలు ఎంతో కీలకం.
2. నూతన ఆవిష్కరణలు మరియు ఎంఎస్ఎంఈల భాగస్వామ్యాన్ని పెంచడం రెండవ అంశం చిన్న మరియు మధ్యతరహా పరిశ్రమలు తయారు చేసే వినూత్నమైన మరియు సేంద్రియ ఆహార ఉత్పత్తులకు మద్దతునిస్తుంది. మన దేశ ఆహార రంగానికి ఎంఎస్ఎంఈలే వెన్నెముక వంటివి. అందరికీ ప్రయోజనం చేకూరే వృద్ధి సాధ్యం కావాలంటే, ఈ చిన్న సంస్థలను ఆధునిక సరఫరా గొలుసులతో అనుసంధానించడం చాలా అవసరం.

చిరుధాన్యాల ఆవిష్కరణ: సంప్రదాయాన్ని ఆధునిక మార్కెట్తో అనుసంధానించడం
2023ను అంతర్జాతీయ చిరుధాన్యాల సంవత్సరంగా ప్రకటించిన సందర్భంగా, చిరుధాన్యాలను వండటానికి సిద్ధంగా ఉండే మరియు వెంటనే తినగలిగే ఉత్పత్తులలో ఉపయోగించడాన్ని ప్రోత్సహించేందుకు కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ పిఎల్ఐ పథకం కింద ఒక ప్రత్యేక చొరవను ప్రవేశపెట్టింది.
దీని వెనుక ఉన్న ముఖ్య ఉద్దేశాలు:
● పర్యావరణ అనుకూలత: చిరుధాన్యాలు వాతావరణ మార్పులను తట్టుకోగలవు మరియు తక్కువ వనరులతో పండుతాయి.
● అత్యధిక పోషకాలు: ఇవి అత్యంత పోషక విలువలు కలిగినవి మరియు భారతీయ వ్యవసాయ సంప్రదాయాల్లో లోతుగా పాతుకుపోయి ఉన్నాయి.
● ఆధునిక ఆహారంతో అనుసంధానం: చిరుధాన్యాలను ఆధునిక ప్రాసెస్డ్ ఫుడ్స్లో చేర్చడం ద్వారా, ఈ పథకం ఒకేసారి పోషకాహార భద్రతను మరియు పర్యావరణానికి మేలు చేసే వ్యవసాయాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది.

మార్పు వెనుక ఉన్న గణాంకాలు
ఈ తక్కువ కాలంలోనే పిఎల్ఐ పథకం సాధించిన పురోగతి, పరిశ్రమల నుంచి లభించిన బలమైన స్పందనను మరియు ప్రభుత్వ విధాన ప్రభావాన్ని ప్రతిబింబిస్తోంది.
ఇప్పటివరకు సాధించిన విజయాలు:
● ఈ పథకం కింద 165 కంపెనీలకు ఆమోదం లభించింది.
● వీటిలో 68 ఎంఎస్ఎంఈలు ఉండగా, పెద్ద కంపెనీలకు చెందిన 40 కాంట్రాక్ట్ తయారీదారులు కూడా ఉన్నారు.
● ఇప్పటికే రూ 9,207 కోట్ల మేర సంచిత పెట్టుబడులు వచ్చాయి.
● ఏడాదికి సుమారు 35 లక్షల మెట్రిక్ టన్నుల కొత్త ప్రాసెసింగ్ మరియు నిల్వ సామర్థ్యం ఏర్పడింది.
● ఈ పథకం ద్వారా ప్రత్యక్షంగా మరియు పరోక్షంగా 3.29 లక్షల ఉద్యోగాలు లభించాయి.
ముఖ్యంగా గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, ఈ పథక ప్రధాన లక్ష్యం 2.5 లక్షల ఉద్యోగాలను సృష్టించడం. అయితే, ఈ రంగం ఇప్పటికే ఆ లక్ష్యంలో 131 శాతం సాధించి అంచనాలను మించిపోయింది.
అలాగే, పిఎల్ఐ మద్దతు ఉన్న కంపెనీల నుండి ప్రాసెస్డ్ అగ్రికల్చరల్ ఉత్పత్తుల అమ్మకాలు 2019–20 నుండి 13.23 శాతం వార్షిక వృద్ధి రేటును నమోదు చేశాయి.
(ఎగుమతుల ర్యాంక్ వృద్ధి 2019-20 నుండి 7.41 శాతంగా ఉంది).
పిఎల్ఐ పథకాల్లో వృద్ధి అంశాలు
భారత ఆర్థిక వ్యవస్థలోని మొత్తం 14 రంగాలకు ‘ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్’ (పిఎల్ఐ) ఫ్రేమ్వర్క్ వర్తిస్తుంది. అయితే, వీటన్నింటిలో ఆహార ప్రాసెసింగ్ రంగం అత్యంత ప్రభావవంతమైనదిగా అవతరించింది.
ఈ రంగం సాధించిన కొన్ని కీలక విజయాలు:
● ఉద్యోగాల కల్పనలో అగ్రస్థానం: మొత్తం పిఎల్ఐ సబ్సిడీ పంపిణీలో ఆహార ప్రాసెసింగ్ రంగం వాటా కేవలం 8 నుండి 9 శాతం మాత్రమే. అయినప్పటికీ, అన్ని పిఎల్ఐ పథకాల ద్వారా కలిగిన మొత్తం ఉద్యోగాల్లో దాదాపు 42 శాతం ఉద్యోగాలను ఈ ఒక్క రంగమే సృష్టించడం విశేషం.
● ప్రోత్సాహకాల విడుదల: ఈ పథకం కింద ఇప్పటివరకు రూ.2715 కోట్ల ప్రోత్సాహకాలు విడుదలయ్యాయి. ఇది మొత్తం కేటాయింపుల్లో సుమారు 25 శాతానికి సమానం.
భారతీయ తయారీ రంగ వ్యవస్థలో అత్యధికంగా ఉద్యోగ అవకాశాలను కల్పించే రంగాలలో ఆహార ప్రాసెసింగ్ ఒకటి అని ఈ గణాంకాలు నిరూపిస్తున్నాయి.
మారుతున్న వినియోగదారుల జీవనశైలికి అనుగుణంగా..
భారతదేశంలో మారుతున్న జనాభా తీరుతెన్నులు ఆహార పరిశ్రమ రూపురేఖలను కూడా మారుస్తున్నాయి. పెరుగుతున్న పట్టణీకరణ, యువత ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల ఈ క్రింది వాటికి డిమాండ్ పెరుగుతోంది:
● సులభమైన ఆహార పరిష్కారాలు: త్వరగా మరియు సులభంగా తయారుచేసుకోగలిగే ఆహారం.
● పరిశుభ్రమైన ప్యాకేజింగ్: నాణ్యమైన మరియు హైజీనిక్ పద్ధతుల్లో ప్యాక్ చేసిన ఉత్పత్తులు.
● సురక్షితమైన మరియు పోషకమైన ఆహారం: వెంటనే తినగలిగే సురక్షితమైన ఆహార పదార్థాలు.
ముఖ్యంగా బెంగళూరు, ముంబై లేదా ఢిల్లీ వంటి నగరాల్లో ఉండే ఉద్యోగస్తులు తమ వేగవంతమైన జీవనశైలికి సరిపోయేలా.. నాణ్యమైన, వండటానికి సిద్ధంగా ఉండే లేదా వెంటనే తినగలిగే భోజనం కోసం చూస్తున్నారు.
ఆహార భద్రత నుంచి ఆహార నాయకత్వం వైపు
భారతదేశానికి ఉన్న అతిపెద్ద బలాల్లో మన అపారమైన వ్యవసాయ సంపద ఒకటి. ఇప్పుడు మన ముందున్న సవాలు ఏంటంటే.. ఈ సంపదను స్థిరమైన ఆర్థిక విలువగా మార్చడం. ఆహార ప్రాసెసింగ్ పరిశ్రమ కోసం ప్రవేశపెట్టిన ఈ ‘ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్’ (పిఎల్ఐ) పథకం ఈ మార్పును వేగవంతం చేస్తోంది. త్వరలోనే ఆహార భద్రత కలిగిన దేశం నుంచి, ప్రపంచ ఆహార రంగానికి నాయకత్వం వహించే స్థాయికి భారత్ చేరుకోనుంది.